Bugun...
Üslup Mesajdan Önce Gelir


Op. Dr. Kayıhan Çağlar Sağlıklı Düşünce
kayihancaglar@gmail.com
 
 
facebook-paylas
Tarih: 16-11-2018 20:10
     

“Usûl esasa mukaddemdir” ilkesi, geleneksel bir aktarımla asırlar boyu bilimsel çalışmaların, hukuk sistemlerinin, protokol kurallarının ve iletişimin yazılı olmayan temel hükümlerinden biri olarak kabul edilmiştir. Bu ifade “usûl, esastan önce gelir” demektir. Hukuktaki ‘usûl’den kasıt, soruşturma ve kovuşturma makamlarının yapacağı; delil toplamak, ifade almak, tanık dinlemek veya dinlememek, bilirkişi, savunmaya yeterli imkân verilmesi vb... işlemlerdir.

Hukûkî alandaki yeri kadar; günlük yaşamda, iş hayatında, bilimsel çalışmalarda, kişiler ve/veya kurumlar arasındaki iletişimde de usûlün yeri önemlidir. Belli bir sonucu elde edebilmek, belirlenen bir amacı yerine getirmek, bir hedefe erişmek için izlenen yol, yöntem, metot ve yaklaşım tarzıdır. Bir şeyin nasıl yapılacağına dair bilgi, o işin bizatihi kendisinden önemlidir. İşte bu nedenledir ki;  metot bilimden, yöntem amaçtan, usûl esastan, üslup mesajdan önce gelir.

Geleneksel anlamda usûl “adap erkân, yol-yordam” bilgisi ve “âdâbımuâşeret, görgü kuralları” öğretisidir.Esas ne kadar meşrû olursa olsun,usulünüzde gayrı meşrû bir fiiliyat olmamalıdır. As(ı)la giden yolda kullandığınız bütün araçların da meşruiyet şartı vardır. İnsanlık yararına amaçlanan bilimsel bir çalışmanın (teknolojik, biyolojik, genetik, nükleer faaliyetler vb.) insanoğlunun sağlığına zarar verecek şekilde yapılmaması gerektiği gibidir. Bir hediyeyi vermekteki tavır ve üslup, hediyeden daha önemlidir,” diye bir söz vardır Türkçemizde; hediye verileni incitmeme, üzmeme, nazik ve kibar olma, anlamlarını içerir. 

Fransız edebiyatçı Buffon’un “Üslup, insanın ta kendisidir” sözünün, bizdeki karşılığı ”Üslûb-u lisân,ayniyle insan” söyleyişidir. ”Neyi, nasıl diyorsan sen de aynen öylesin” veya eskilerin deyişiyle “Herkes meşrebince davranır ve konuşur””anlamına geliyor bu deyiş. Üslup, kendine özgülük, duyuş, görüş, anlatış, kişisel beğenileri ifade etmek amacı ile yine kişiye has dokunuş demektir. [meşrep: yaradılış, huy, karakter, mizaç]

19. yüzyıl şairi ve Osmanlı devlet adamı Ziya Paşa şöyle der: “Cânan gide rindân dağıla mey ola rîzan / Böyle gecenin hayr umulur mu seherinde” Kimilerinin, içinde bulunduğu toplumun kıvançta ve tasada, her halükarda  iri, diri ve bir olabilme kabiliyetini kuvvetlendirmek şöyle dursun;geçmişteki olanları, olayları, olguları tamamen kendi çıkarları, hırsları, kinleri, kaprisleri, öfkeleri merkeziyetinde biçimlendirdikleri vakadır. Bu ben egosu, içinden çıktıkları toplumun karşısına geçip onları öteleme, başkalaştırma, incitme ve hatta tahrik etme  sonuçlarına sebep olur. Yani beyitte söylendiği gibi; sevilenler dağıtılırsa, kalpler kırılırsa, insanlar küstürülürse, fertler huzursuz edilirse bu durum kimseye yarar sağlamaz. Bu durumdaki kişiler, gelecekte o toplumun önüne hangi yüzle çıkacaklarını hesap etmeden, kendilerince bir kazanç sağladıklarını düşünürler. Halbuki, gecegardaşlık ve muhabbetyâreninidağıtırsanız, böyle gecenin sabahından hayır beklememelisiniz.

Ziya Paşa bir başka beytinde “Ayinesi iştir kişinin lâfa bakılmaz/Şahsın görünür rütbe-i aklı eserinde” sözleri ile “Kişinin aynası işidir, lâfa bakılmaz; bir kişinin aklının seviyesi yaptığı işte görünür.” demiştir. Güzel fikirler, güzel biçimlerle ifade edilmelidir. Ziya Paşa burada; lâfla peynir gemisi yürütenleri, iş değil lâf üretenleri, boş teneke gibi ses çıkaranları eleştirmektedir.

O vakit, yine Ziya Paşa’nınbeyti ilebiz demiştik, diyelim: “Nushile uslanmayanı etmeli tekdir/ Tekdir ile uslanmayanın hakkı kötektir” Günümüz Türkçesiyle ise nasîhat ile uslanmayan paylanmalı, ancak hala uslanılmamış ise hakkıdayaktır” demekle beraber dayağı tavsiye etmemiş, ancak sabrında bir sonu ve bir sınırı vardır, demek istemiştir. Şen ve esen kalınız.



Bu sitede yer alan bilgiler İkinci Bölge Haber adresi kaynak gösterilmeden kullanılamaz. Tüm hakları Telif Hakları Yasası'nca korunmaktadır. Yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir.
İnternet Gazetemizde yayınlanan Haber, Makale, Video, Galerilerdeki kategori Resimlerinin Yayınlanmış olması desteklediğimiz anlamını taşımaz.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
ÇOK OKUNAN HABERLER
VİDEO GALERİ
FOTO GALERİ
loading...
GÜNDEM'DEN BAŞLIKLAR
YUKARI