Bugun...
Birinci Dünya Savaşı Sırasında Gizli Anlaşmalar


Yılmaz KOÇ
kocyilmazkoc@gmail.com
 
 
facebook-paylas
Tarih: 06-04-2016 00:00
     

           Tarihte gizli anlaşmalar olmuştur ancak en fazla gizli anlaşmanın yapıldığı dönem Birinci Dünya Savaşında yapılan gizli anlaşmalardır. Bu gizli anlaşmalar da Almanlardan çok Osmanlı İmparatorluğunu ilgilendirmektedir.

            Birinci Dünya Savaşı’nın asıl amaçlarından birisi giderek güçlenen Almanya’ya dur demenin yanında, artık hasta bir adam olarak nitelendirilen Osmanlı İmparatorluğu’nun ortadan kaldırılmasını sağlamaktı.          

            Fakat Birinci Dünya Savaşı içinde, İtilaf devletlerinin yalnız Osmanlı İmparatorluğu’nu parçalamakla yetinmeyip, bin yıllık Türk vatanı Anadolu’yu da aralarında paylaştıklarının öğrenilmesi ve bunun fiili tatbikatı olan Mondros Mütarekesi’ni takip eden olaylar, milli mücadele için en elverişli şartları hazırlamış bulunuyordu.

            Milli mücadele şartlarını hazırlayan beş gizli paylaşma antlaşması şunlardı;

1.     4 Mart - 10 Nisan 1915, Büyük Britanya, Fransa ve Rusya arasında İstanbul Antlaşması.

Bu anlaşmayla, İstanbul ve Boğazlar Rusya’ya bırakılmıştı. Rusya İstanbul ve boğazları istemekle, Osmanlı devletinin geleceği sorununu ortaya atmış ve bu olay, Anadolu ile birlikte, Osmanlı İmparatorluğu’nu, İtilaf devletleri arasında paylaşmak için 1915-1917 yılları arasında gizli anlaşmalar yapmalarına yol açmıştı.

2.     26 Nisan 1915 Londra Barış Antlaşması.

Büyük Britanya, Fransa ve İtalya arasındaki bu anlaşma ile İtalya’nın, Anadolu’daki istekleri[1] kabul edilmişti.

3.     3 Ocak 1916 Sykes-Picot mutabakatına göre, 26 Nisan 1916, İngiltere, Fransa ve Rusya arasında, Osmanlı devletinin Asya’daki topraklarının paylaşılması için yapılan gizli anlaşma.

            Bununla;

a.     İngiltere; Bağdat ve Basra ile birlikte, Mezapotamya’yı, Hayfa ve Akka Limanlarını.

b.    Fransa; Suriye kıyılarını, Adana vilayetini (Klikya’yı), Harput’la birlikte Güney Kürdistan’ı.

c.  Rusya; Erzurum, Trabzon, Van ve Bitlis vilayetleriyle, Güney Kürdistan’ın bir kısmını alacaktı.

d.   İngiliz ve Fransız nüfuz bölgeleri altında bir Arap devleti veya konfederasyonu kurulacaktı.

e.   Filistin, milletlerarası bir idareye tabi olacaktı.

4.   19-21 Nisan 1917 Sykes-Picot anlaşması esasına göre 9-16 Mayıs 1919 tarihleri arasında Arap bölgesi hakkında İngiliz-Fransız anlaşması.

5.  19-21 Nisan 1917, İngiltere, Fransa ve İtalya arasındaki St. Jean’de, Maurienne anlaşması ile İtalya’ya, Sykes-Picot anlaşmasını kabul etmesine karşılık, Antalya’dan başka, İzmir de verildiği gibi, Konya’ya kadar uzanan bir nüfuz bölgesine ayrıldı[2].

Görülüyor ki gizli anlaşmalar Osmanlı diye bir devlet bırakmıyordu. Galip devletler Anadolu’da küçük bir yeri Osmanlı devletine bırakmıştı ancak Osmanlı devletinin de bu anlaşmalar devreye girerse orada barınamayacağı bir gerçekti. Bu anlaşmalarla Türkler Balkanlardan sonra Anadolu’dan da tecrit edilmek isteniyordu. Olmazdı, Türkler yurtsuz yapamazlardı ve öyle de oldu.

 

 

[1] İtalya, Antalya ve buna bitişik Güneybatı Anadolu’da ve Akdeniz kıyılarında adil bir pay istiyordu.

[2] Tevfik Bıyıklıoğlu, Atatürk Anadolu’da (1918-1921) – 1, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1959, s.40,41.



Bu sitede yer alan bilgiler İkinci Bölge Haber adresi kaynak gösterilmeden kullanılamaz. Tüm hakları Telif Hakları Yasası'nca korunmaktadır. Yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir.
İnternet Gazetemizde yayınlanan Haber, Makale, Video, Galerilerdeki kategori Resimlerinin Yayınlanmış olması desteklediğimiz anlamını taşımaz.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
ÇOK OKUNAN HABERLER
VİDEO GALERİ
FOTO GALERİ
GÜNDEM'DEN BAŞLIKLAR
YUKARI